1. Ada
  2. Rheumatoidi arthritisi

Rheumatoidi arthritisi

Imeandikwa na Timu ya Ada ya Maarifa ya Kitiba

Imesasishwa tarehe

Muhtasari

Yabisi baridi ya rheumatoid (Rheumatoid arthritis) ni ugonjwa wa inflamesheni (sehemu ya mwili kuvimba, kuwa nyekundu, yenye joto na maumivu) kwenye viungo. Huu ni ugonjwa wa kinga nafsia (autoimmune), ambayo humaanisha mfumo wa kinga kutengeneza kimakosa kingamwili (protini zinazopambana na maambukizi) na hizi hushambulia tishu za mwili. Wanawake huathirika zaidi kuliko wanaume, na watu wengi hutambuliwa kuwa na ugonjwa huu kati ya miaka 35 na 50.

Dalili za ugonjwa huu ni maumivu na kuvimba viungo, haswa viungo vidogo kwenye mikono na miguu. Yabidi baridi ya rheumatois hutambuliwa kulingana na dalili, uchunguzi wa kimwili na kipimo cha damu. Hali hii inaweza kutibiwa kwa dawa za maumivu na dawa za kupunguza ufanyaji kazi wa mfumo wa kinga, lakini hamna tiba maalum ya ugonjwa huu. Kadri muda unavyoenda, hali hii inakuwa mbaya zaidi na inaweza kusababisha uharibifu mkubwa wa viungo. Matibabu ya mapema huweza kusaidia kuzuia uharibifu wa viungo.

Jaribu app ya Ada bure kwa tathmini ya awali ya dalili.

Hatari

Yabisi baridi ya rheumatoid ni ugonjwa wa kinga nafsia. Hii humaanisha mfumo wa kinga unatengeneza kimakosa kingamwili (protini zinazopambana na maambukizi) na hizi huanza kushambulia tishu za mwili. Sababu ya hii kutokea kwenye yabisi baridi ya rheumatoid haieleweki vizuri.

Hii hatimaye husababisha uharibifu wa gegedu na mifupa ndani ya kiungo, na huweza kufanya viungo visiwe na umbo la kawaida na kutoweza kusogea kawaida. Kuna uwezekano vitu vingi huchangia ugonjwa huu kutokea. Wanawake huathirika zaidi kuliko wanaume, na watu wengi hutambuliwa kuwa na hali hii kati ya umri wa miaka 35 na 50.

Dalili

Dalili za kawaida ni maumivu, kuvimba na ugumu wa ugumu wa viungo vingi. Viungo kwenye mikono na miguu huathirika zaidi, lakini ugonjwa huu unaweza kuathiri kuingo chochote. Hali ya ugumu wa viungo inaweza kuwa mbaya zaidi asubuhi, na kupungua kadri siku inavyoendelea.

Dalili nyingine hujumuisha uchovu, kupungua uzito na homa. Baadhi ya watu huweza kuwa na dalili ambazo wakati mwingine ni kali kuliko kawaida. Dalili za yabisi baridi ya rheumatoid hutokea polepole na huwa mbaya zaidi baada ya muda. Hali hii inaweza kuathiri sehemu nyingine za mwili, kama vile ngozi, mapafu na moyo.

Utambuzi

Utambuzi hufanywa kulingana na dalili, uchunguzi wa kimwili na kipimo cha damu cha kuangalia uwepo wa autoantibodies (dalili kuwa mfumo wa kinga unaushambuliwa mwili) na dalili za inflameshenni. X-ray au CT scan ya viungo pia huweza kusaidia kuthathmini uharibifu wa viungo uliosababishwa na hali hii.

Matibabu

Matibabu hulenga kupunguza ufanyajikazi wa mfumo wa kinga. Dawa hizi, zinazijulikana kitaalamu kama 'disease-modifying-antirheumatic drugs (DMARDs), husaidia kupunguza dalili, kuzuia uharibifu wa viungo na kuzuia mfumo wa kinga kushambulia sehemu nyingine za mwili (kwa mfano ngozi na moyo). Dawa dhidi ya inflamesheni (kwa mfano, ibuprofen na aspirini) huweza kusaidia kutibu vipindi vya maumivu. Inapaswa kuchanganya mbinu tofauti za matibabu.

Kujishughulisha kimwilii pia huweza kusaidia viungo kudumisha uwezo wa kusogea kawaida. Kuwekewa viungo bandia huweza kuhitajika katika makutio ambayo kuna uharibifu mkubwa wa viungo.

Utabiri

Watu wengi wenye ugonjwa huu huweza kudhiti dalili zao vizuri kwa dawa dhidi ya inflamesheni. Matibabu pia ni muhimu kattika kuzuia uharibifu wa viungo na madhara mengine ya yabisi baridi ya rheumatoid. Watu wenye ugonjwa huu ambao nni mgumu kutibu au haujatibiwa vizuri wapo kwenye hatari ya kupata uharibifu mkubwa wa viungo, baadhi za saratani, ugonjwa wa moyo na baadhi ya magonjwa ya mapafu.